Ngày 28 và 29-7, góp ý về dự án Luật Tố tụng hành chính (hội thảo do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội tổ chức), hầu hết ý kiến đều tán thành việc nới lỏng điều kiện khởi kiện vụ án hành chính, cho phép người dân kiện thẳng ra tòa mà không cần qua bước khiếu nại và mở rộng thẩm quyền giải quyết án của tòa…
Mở rộng hết cỡ thẩm quyền tòa
Ông Phạm Quý Tỵ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, cho biết: “Thẩm quyền giải quyết của tòa án trong dự án luật này được soạn theo hướng loại trừ chứ không theo phương pháp liệt kê vụ việc như đã quy định trong pháp lệnh hiện hành. Theo đó, tòa án giải quyết tất cả khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính, trừ lĩnh vực quốc phòng an ninh, ngoại giao và mang tính nội bộ của cơ quan hành chính nhà nước”.
Chánh án TAND tỉnh Đồng Tháp Hà Văn Thượng và Phó Chánh án TAND TP.HCM Huỳnh Ngọc Ánh đồng ý phương pháp loại trừ như dự án luật. Theo ông Thượng, nếu chỉ liệt kê vài chục loại vụ việc để tòa thụ lý thì những vụ việc khác biết thuộc loại án nào.
Đồng tình, Chánh tòa Hành chính (TAND Tối cao) Đào Thị Xuân Lan nói: “Nếu cứ giữ phương pháp liệt kê là hạn chế quyền khởi kiện của người dân… Cho nên mở rộng tối đa thẩm quyền cho tòa hành chính theo dự án luật là cần thiết và phù hợp với tinh thần cải cách tư pháp”.
Chánh Thanh tra tỉnh Bạc Liêu Võ Minh Lương nhìn nhận, thực tiễn có nhiều việc người dân muốn khởi kiện nhưng nó lại nằm ngoài thẩm quyền của tòa hành chính nên họ chẳng biết “gõ cửa” cơ quan nào. Từ đó làm cho họ càng bức xúc nên chuyện khiếu nại lâu ngày, khiếu nại vượt cấp khá phổ biến, gây ảnh hưởng đến các địa phương.
Lúc này, ông Tỵ cho biết thêm, tuy đa số đại biểu Quốc hội tán thành quy định tại dự án luật nhưng nhiều người vẫn ủng hộ pháp lệnh vì cho rằng như vậy mới cụ thể, rõ ràng và tạo điều kiện thuận lợi khi vận dụng.
Kiện thẳng tòa là hợp lý
Bà Đào Thị Xuân Lan cho rằng dự án luật cho phép người dân kiện thẳng ra tòa mà không cần qua khâu khiếu nại là hợp lý. Nhưng việc nới lỏng này cần có lộ trình theo từng giai đoạn. Với một số loại việc có trình độ chuyên môn cao như thuế, sở hữu trí tuệ, quản lý đất đai… nên quy định phải có khiếu nại trước khi kiện ra tòa.
Sở dĩ bà Lan có ý kiến như trên bởi bà lo ngại nếu cứ cho phép kiện thẳng thì sẽ có khoảng 100.000 khiếu nại liên quan đến các cơ quan hành chính của người dân hằng năm gửi đi khắp nơi (theo thống kê của các địa phương và bộ, ngành trung ương) sẽ chuyển hết sang tòa án. Tòa hành chính các cấp sẽ đối diện với số lượng án lớn gấp nhiều lần so với hiện nay. Tòa sẽ quá tải.
Tuy nhiên, luật sư Phan Trung Hoài cho rằng người dân luôn có tâm lý “vô phúc đáo tụng đình” nên có thể khiếu nại bao nhiêu lần cũng được chứ khởi kiện chưa chắc đã nhiều. Do vậy, không đáng lo ngại về chuyện quá tải.
Phó Chánh án TAND tỉnh Đồng Nai Lê Thành Văn bảo, chất lượng giải quyết khiếu nại của cơ quan nhà nước chưa cao. Mặt khác, động tác khiếu nại là để có thời gian cho cơ quan ban hành quyết định nếu thấy sai thì rút lại. Nhưng chính khâu hòa giải hoặc đối thoại tại tòa cũng có thể làm được chuyện này. Vậy thì sao tòa không thụ lý ngay cho… khỏe?
Ông Văn đề nghị, tòa hành chính đang được trao cơ hội mở rộng để phục vụ những bức xúc của nhân dân thì phải làm nhanh, không cần lộ trình. Không phải ngại chuyện nhiều án. Nhưng nếu có nhiều thì cũng xử được.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga cũng khẳng định án hành chính loại nào cũng mang tính chuyên môn cao nên các cơ quan chuyên môn thường bảo vệ quan điểm khi đã ra quyết định. Lúc ấy có khiếu nại nhiều lần cũng chẳng giải quyết được gì, phải cần ngay sự giải quyết của tòa.
|
Cho lựa chọn giữa khiếu nại và khởi kiện
Tại hội thảo, nhiều thẩm phán cho rằng nên mở rộng điều kiện cho người dân bằng cách có thể chọn kiện thẳng ra tòa hoặc khiếu nại đến cơ quan ra quyết định hành chính. Theo đó, trước một quyết định hành chính, người dân có quyền khiếu nại trước khi kiện hoặc chấp nhận việc giải quyết khiếu nại đó luôn. Làm như vậy vẫn mở rộng tối đa thẩm quyền của tòa án và cũng nới rộng điều kiện khởi kiện cho người dân.
Kiện thẳng lợi nhiều thứ
Đầu tiên là lợi cho người dân khi họ không phải tốn công, tốn sức làm đơn khiếu nại kéo dài từ ngày này qua ngày khác dẫu biết rằng không kết quả (vì hầu như không cơ quan nào chịu nhận mình sai, họ bác khiếu nại ngay). Lợi nữa là cũng giúp rút ngắn quá trình giải quyết vụ việc vì không phải chờ đợi phải có trả lời khiếu nại mới được kiện. Nó cũng tránh được chuyện dân khiếu nại vượt cấp và tràn lan. Tiếp đến là giúp các cơ quan nhà nước không quá tải khi tiếp nhận và trả lời đơn thư.
Chánh Thanh tra tỉnh Bạc Liêu Võ Minh Lương
Không lo quá tải
Tòa án không phải lo án quá tải vì có mở rộng tối đa lượng án gia tăng cũng không nhiều vì người dân sẽ không đổ dồn về tòa án. Cứ nhìn vào thực thế thì thấy hiện nay bình quân trong một năm mỗi đơn vị chỉ phải xử hai vụ hành chính sơ thẩm, như vậy là rất thấp. Cho nên có mở rộng tối đa thì chưa chắc chúng ta đã phải thêm nhân sự cho ngành tòa án chứ đừng nói đến quá tải.
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Thu Ba
Vẫn “ngán” án hành chính
Thực tế thì thẩm phán, đặc biệt là cấp quận, huyện vẫn còn nặng nề tâm lý ngại xử án hành chính. Mà có xử cũng phải y nguyên quyết định do sợ đụng chạm đến chính quyền. Nếu được bổ nhiệm suốt đời thì họ được tách ra khỏi cấp ủy và khi ấy chắc chắn họ sẽ dũng cảm hơn.
Chánh án TAND TP Hà Nội Nguyễn Sơn
Án hành chính không khó
Theo tôi, án hành chính không khó hơn án dân sự và hôn nhân gia đình. Vấn đề là chúng ta có đảm đảo được cơ chế thẩm phán độc lập trong xét xử, không bị chi phối bởi chính quyền không mà thôi. Nếu như vậy thì số lượng có tăng lên năm hay bảy lần tòa án cũng giải quyết rốt ráo hết. Phức tạp hay không là ở chúng ta, ở thái độ tự giác của các cơ quan nhà nước với quyết định của mình. Cứ giải quyết cơ chế dễ dàng là xong hết.
Phó Chánh án TAND TP.HCM Huỳnh Ngọc Ánh
Muộn còn hơn không
Việc ban hành Luật Tố tụng hành chính trong thời điểm này theo tôi là tất yếu, thậm chí đã muộn nên phải làm ngay. Việc nới lỏng điều kiện khởi kiện cũng không có gì phải bàn, cứ vậy mà làm. Mở rộng quyền rồi thì phía tòa cũng không nên nể nang hay sợ đụng chạm gì với chính quyền. Chỉ kẹt một nỗi cách ứng xử của cơ quan nhà nước hiện nay chưa ổn khi không có một ông chủ tịch tỉnh, huyện nào tự mình ra tòa khi quyết định mình ký bị kiện.
Chánh tòa Hành chính TAND tỉnh Bình Dương Nguyễn Dũng
|
THANH TÙNG
(Theo phapluattp.vn)
